Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Znaczenie słuchu, rytmu i ruchu w rozwoju mowy dziecka

Rodzice mają największy wpływ na rozwój dziecka. Najlepiej jeśli są zaangażowani w ten proces oboje, dostarczając dziecku psychicznych i społecznych warunków do rozwoju mowy, wzorców słownych oraz bodźców do mówienia (M. Fechner, 1999). Podstawowym warunkiem prawidłowego rozwoju mowy jest sprawnie działający narząd słuchu. Słuch jest zmysłem, który pozwala nam kontaktować się ze światem, zapewnia bezpieczeństwo w środowisku zewnętrznym, umożliwia kontakty z innymi ludźmi, pozwala opanować mowę i język. Słuchanie wymaga zaangażowania naszej uwagi, by zrozumieć mowę (znaczenie słów). Szansą na osiągnięcie sukcesu w orientowaniu się w dźwiękach otaczającego świata, właściwy odbiór dźwięków mowy i wszechstronny rozwój jest wychowanie słuchowe wspierane przez wychowanie rytmiczno-muzyczne (A.Lowe, 1999, S.Schmid-Giovannini, 1995), w którym należy wzmacniać koncentrację uwagi na dźwiękach, na dostrzeganiu różnic między dźwiękami, identyfikacji dźwięków, słuchową orientację przestrzenną, słuchową percepcję mowy, słuchową kontrolę własnej mowy.

Obecność zaburzeń słuchu sugerować może: opóźnienie w rozwoju mowy, trudności ze zrozumieniem czytanego tekstu, niewyraźna mowa, gubienie początków lub końcówek wyrazów, rozkojarzenie, częste prośby o powtórzenie, problemy z koncentracją uwagi, (…). Dzięki plastyczności i zdolności do zmian naszego mózgu (za pomocą ukierunkowanych strategii) można doprowadzić do tego, że poprawimy zdolność przetwarzania bodźców słuchowych (D.G.Amen, 2010). Zdolność tę możemy poprawić dzięki rytmice, zaczynając od odtwarzania dźwięków (odczuwanie, rozumienie i przekaz). Nieodzownym czynnikiem towarzyszącym ćwiczeniom rytmicznym jest muzyka, która pobudza inteligencję, pozwala przezwyciężyć lęk, pomaga w odzyskaniu poczucia własnej wartości. Słuchając muzyki zaczynamy dostrzegać jej elementy, właściwości. Te odczucia dotyczą przede wszystkim ruchu i pobudzającej go do życia muzyki. Muzyka odbierana jest nie tylko za pomocą słuchu, również przez całe ciało. Dźwięki wzbudzają określone drgania, które wibrują w naszych tkankach (M. Kronenberger, 2006). Istotnym elementem poprawiającym lepsze rozumienie muzyki jest ruch ciała. Ruch przy akompaniamencie muzyki jest odbiciem nie tylko sprawności fizycznej dziecka, lecz i wyczuciem rytmu, budowy utworu oraz jego nastroju. Zabawy rytmiczne przy akompaniamencie muzyki uwzględniają takie elementy muzyki, jak dynamikę, barwę, różnice wysokości dźwięków, tempo itp. Podstawowym celem rytmiki jest poczucie rytmu, i ogólnej wrażliwości muzycznej, która z jednej strony pozwala określić stopień wrażliwości dziecka na muzykę, z drugiej tę wrażliwość kształcić (E. Ewertowska-Kilińska, 1987). Charakter wykorzystywanego w ćwiczeniach ruchu jest ściśle związany z cechami muzyki, przy której się odbywa. Zadaniem dziecka jest percepcja zjawisk muzycznych, ich interpretacja i adekwatna w stosunku do nich organizacja czynności ruchowych. Najważniejszym zjawiskiem jest rytm muzyczny, który rytmizuje ruch i określa jego elementy (M. Wysocka 2018) tj.:

  • świadome przeżywanie zjawisk rytmicznych w ruchu angażujące wrażliwość muzyczną, uwagę, sprawność percepcyjną, koordynację motoryczną i percepcyjno-motoryczną, orientację w przestrzeni i schemacie ciała;
  • improwizacja, wymagająca zaangażowania wyobraźni, inwencji twórczej i emocji;
  • kształcenie słuchu.

Kontakt dziecka z muzyką poprzez różne jego aktywności jak: taniec, swobodny ruch, śpiew, zrytmizowaną mowę oraz grę na instrumentach perkusyjnych ma ogromne znaczenia w rozwoju mowy dziecka. Duża atrakcyjność ćwiczeń dzięki wykorzystaniu muzyki, ruchu przy muzyce, piosenek, zrytmizowanego tekstu i gra na instrumentach muzycznych dają możliwość oddziaływania usprawniającego na wiele sfer funkcjonowania dziecka, szczególnie na percepcję słuchową. Zachęcam rodziców dzieci w wieku przedszkolnym do ćwiczeń percepcji słuchowej, które dołączone są do artykułu. (Ćwiczenia percepcji słuchowej dla dzieci w wieku przedszkolnym)

Literatura:

  1. Amen D.G. (2010): Zadbaj o mózg, Dom wydawniczy REBIS, Poznań
  2. Bogdanowska Z. (2011): Słuchać, jak to łatwo powiedzieć… Możliwości zapobiegania zaburzeniom słuchu i przetwarzania słuchowego, [w:] Dyslalia w polskiej teorii i praktyce logopedycznej. Logopedia a specjalne potrzeby edukacyjne w obliczu reformy szkolnej, red. nauk. W. Brejnak, E. Wojnicz-Pawłowska, Wyd. Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa
  3. Bogdanowska Z.: Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka – SŁUCH, [w:] Kajet – Warmińsko-Mazurski Informator Oświatowy Nr 1/2008 (73)
  4. Fechner M. (2008): Wychowanie dzieci z zaburzeniami mowy [w:] Dziecko niepełnosprawne w rodzinie, red. I. Obuchowska, WSiP, Warszawa
  5. Franczyk A., Krajewska K. (2003): Program psychostymulacji dzieci w wieku przedszkolnym z deficytami i zaburzeniami rozwoju, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków
  6. Kilińska-Ewertowska E. (1987): Logorytmika, UMCS, Lublin
  7. Kronenberger M. (2006): Rytmika. Rytm, Ruch, Muzyka, Estetyka, Kształcenie, Wychowanie, Profilaktyka, Terapia, Taniec, Teatr, Wyd. Global Enterprises
  8. Lowe A. (1999): Każde dziecko może nauczyć się słyszeć i mówić. Wczesna diagnoza i wczesna rehabilitacja dzieci z wadą słuchu, Media Rodzina, Poznań
  9. Schmid-Giovannini S. (1995): Rady i wskazówki dla rodziców i wychowawców dzieci z uszkodzonym słuchem. Całościowa metoda przyswajania mowy dźwiękowej. Zeszyt 1 (Wiek 0-2), Polski Komitet Audiofonologii, Warszawa
  10. Wysocka M. (2018): Logorytmika, [w:] Metody terapii logopedycznej, red. nauk. A.Domagała, U.Mirecka, Wyd. UMCS, Lublin

 

Opracowanie: Zenobia Bogdanowska

neurologopeda (spec. w zakresie logorytmiki)