Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

EEG biofeedback w kontekście rozwoju centralnego układu nerwowego

 

Biofeedback jest metodą samokontroli i samoregulacji wykorzystującą możliwość funkcjonalnej przebudowy układu nerwowego, opartą o mechanizm biologicznego sprzężenia zwrotnego.

Technologia komputerowa odczytuje informacje z ciała (w tym z mózgu) i przekazuje je pod postacią obrazów, dźwięków lub innych sygnałów. Dzięki sprzężeniu zwrotnemu ćwiczący otrzymuje dane o stanie określonego parametru, co pozwala automatyzować regulację różnych funkcji fizjologicznych organizmu.

 

EEG biofeedback bazuje na plastyczności układu nerwowego, czyli własności, która zapewnia zdolność organizmu do adaptacji, przystosowania, zmienności, samoregulacji oraz do uczenia się i zapamiętywania.

Połączenia nerwowe i mapy korowe są stale remodelowane przez ludzką aktywność.

Uznaje się, że 95–97% pracy mózgu to odpowiedź na stymulację sensoryczną (zmysłową). Około 90% tych informacji jest hamowana przez niższe piętra układu nerwowego, aby mózg mógł tworzyć uogólnienia i wzorce niezbędne do efektywnego funkcjonowania.

Już na etapie rozwoju płodowego – w trzecim tygodniu po zapłodnieniu – dokonuje się wiele dynamicznych zmian w obrębie centralnego układu nerwowego i zaczyna kształtować się indywidualny wzór inerwacji w oparciu o bazę genetyczną i oddziaływania środowiskowe.

Geny i środowisko w poszczególnych etapach rozwoju mają różny udział w kształtowaniu sieci neuronalnych, np. w okresie przedszkolnym dominuje udział środowiska, zaś w okresie dojrzewania – genetyki.

Najbardziej dynamiczne i intensywne procesy rozwoju układu nerwowego dokonują się do 12, 13 roku życia – począwszy od neurogenezy, czyli procesu powstawania neuronów, poprzez ich migrację na miejsce ich ostatecznego przeznaczenia, dojrzewanie i specjalizację neuronów, tworzenie synaps i ich selekcję, aż po mielinizację, czyli proces „izolowania“, dzięki któremu poprawia się precyzja i szybkość przewodzenia bodźców.

Jeśli w tym czasie mózg nie przystosuje się do środowiska, szuka wówczas innych, często mniej efektywnych i przystosowawczych dróg rozwoju (procesów kompensacyjnych).

O tym, które neurony połączą się ze sobą, decydują geny. Środowisko (doznania i doświadczenia) odpowiada natomiast za to, które synapsy będą się doskonalić i które zostaną wyeliminowane.

Zatem brak odpowiedniej stymulacji w okresie rozwoju skutkuje uboższą siecią neuronalną. To z kolei przekłada się na poziom i sposób funkcjonowania dziecka.

Mózg tworząc większą liczbę synaps wymusza ich rywalizację i umożliwia rozwój najlepiej przystosowanych.

Podstawową cechą układu nerwowego jest jego nieharmonijność. Przejawia się ona zdecydowanie wcześniejszym rozwojem struktur regulujących podstawowe funkcje życiowe (oddychanie, słyszenie, widzenie) niż struktur odpowiedzialnych za funkcje bardziej złożone: lokomocję, rozwój mowy, zachowania społeczne czy abstrakcyjne myślenie.

W trakcie rozwoju dynamika zmian maleje, a mózg częściej korzysta z opracowanych schematów i wzorców, zaś ogólny poziom funkcjonowania ustala się w długim procesie nadprodukcji synaps, eliminacji zbędnych i tworzenia połączeń między nimi.

Metoda EEG biofeedback jest rodzajem ingerencji na poziomie fizjologii, umożliwiającym torowanie nowych połączeń i remodelowanie układów neuronalnych, co prowadzi do poprawy funkcjonowania w zakresie określonym problemem trenującego. Jej skuteczność zależy od indywidualnej fizjologii i plastyczności mózgu oraz motywacji i zaangażowania ćwiczącego, a także od umiejętności i osobowości terapeuty (sposobu prowadzenia terapii, empatii, otwartości, kongruencji). Tworzenie przyjaznej atmosfery działa również korygująco i dostarcza innych wzorów interakcji, co dodatkowo wzmacnia oddziaływania na poziomie układu nerwowego.

 

Opracowanie: Ewa Szucka

bip logo 2 UE-logo logo z listkiem