Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Zastosowanie Skali Inteligencji Stanford-Binet w diagnozie dzieci i młodzieży

 

            Obecnie stosowana w Polsce Skala Inteligencji Stanford-Binet jest indywidualnym testem inteligencji stworzonym na bazie pierwszego narzędzia mierzącego ogólny rozwój poznawczy. Kolejne modyfikacje miały miejsce w 1916, 1937, 1960, 1986 oraz 2003r. Przez długi czas brakowało polskiej adaptacji tych skal. Zmieniło się to dopiero w latach 2015-2017, kiedy to Pracowania Testów Psychologicznych i Pedagogicznych podjęła się adaptacji najnowszej wersji tego narzędzia.

            Skala Inteligencji Stanrofd-Binet 5 oparta jest na teorii wskaźników czynników poznawczych, zaczerpniętej z badań autorstwa Cattella, Horna i Carrolla (teoria CHC). Koncepcja ta, powszechnie przyjmowana w Stanach Zjednoczonych, jest obecnie uznawana za wiodącą w opisie ludzkich umiejętności i ich strukturalnej organizacji. Z wymienionych w niej czynników wybrano pięć, które umożliwiają szybką i skuteczną ocenę. Są to: rozumowanie płynne, wiedza, rozumowanie ilościowe, przetwarzanie wzrokowo-przestrzenne i pamięć robocza. Podskale, z których składa się test odpowiadają wyżej wymienionym pięciu czynnikom. Każdy z nich mierzony jest dwukrotnie- w skali niewerbalnej oraz skali werbalnej, co daje w sumie 10 podskal. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że skala niewerbalna wymaga pewnego stopnia umiejętności językowych. Osoba badana musi rozumieć instrukcje kierowane przez badającego. Jak wynika z omówionej konstrukcji narzędzia, każdy czynnik możliwy jest do zmierzenia zadaniami niewerbalnymi oraz werbalnymi, co jest jedną z mocnych stron testu. Mamy bowiem możliwość porównania dwóch wyników i wyciągnięcia z tego wniosków diagnostycznych.

 

            Przeprowadzając badanie Skalą Inteligencji Stanford-Binet 5 możemy uzyskać cztery wyniki poziomów inteligencji: pełną skalę IQ, skróconą skalę IQ, niewerbalną skalę IQ oraz werbalną skalę IQ.

            Głównym celem, który postawili sobie autorzy piątej wersji skali było stworzenie narzędzia umożliwiającego badanie jak najszerszej grupy osób, poczynając od tych funkcjonujących na bardzo niskim poziomie sprawności poznawczej, a kończąc na osobach wybitnie uzdolnionych. Cel ten udało im się osiągnąć. Skala Inteligencji Stanford-Binet pozawala różnicować stopnie niepełnosprawności (stopnień lekki i stopień umiarkowany), a także wyróżnić uczniów wybitnie uzdolnionych. Dlatego też Konsultant Krajowy wraz z Konsultantami Wojewódzkimi ds. Psychologii Klinicznej rekomendują stosowanie tego testu w indywidualnej diagnozie inteligencji dzieci i młodzieży. Został on również pozytywnie oceniony przez Komisję ds. Testów Psychologicznych Polskiej Akademii Nauk oraz znajduje się w wykazie narzędzi diagnostycznych Ministra Zdrowia. Szeroki jest także zakres wieku osób, które mogą zostać nim przebadane- od 2 do 69 lat.

            Poza diagnozą niepełnosprawności intelektualnej i wybitnych uzdolnień narzędzie to jest dedykowane także do diagnozy dzieci i młodzieży ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (dysleksja, dyskalkulia), zaburzeniami uwagi (ADD, ADHD) oraz zaburzeniami rozwoju językowego (m.in. ORM, SLI). Występują również pewne ograniczenia w jego stosowaniu m.in. u osób z diagnozą niektórych zaburzeń komunikacji językowej, z niepełnosprawnością fizyczną oraz z uszkodzeniem narządu słuchu.

            W opisie testu można przeczytać, że średni czas przeprowadzenia Skali Inteligencji Stanford-Binet zajmuje od 15 do 75 minut w zależności od stosowanej skali. W wypadku pełnej skali jest to zazwyczaj od 45 do 75 minut, zaś dla skali skróconej od 15 do 30 minut. Doświadczenie z korzystania tego testu nie do końca potwierdza te informacje. Przeprowadzenie skali skróconej zajmuje od 15 do 30 minut, zaś skali pełnej od 60 minut do nawet 5h. Oczywiście w wypadku gdy badanie zajmuje ponad 2h należy rozważyć dokończenie badania na drugim spotkaniu. Ewentualne drugie spotkanie powinno odbyć się najpóźniej w ciągu 1,5 tygodnia od rozpoczęcia badania.

            Tak zróżnicowany zakres czasu wynika z dwóch kwestii. Po pierwsze ze względu na to, że osobą badaną może być zarówno dziecko w wieku 2 lat jak i osoba dorosła, wykonują one odmienne zadania, których spodziewany czas wykonywania jest inny. Po drugie większość zadań w Skali Inteligencji Stanford-Binet nie ma ograniczeń czasowych. Wynika to z obserwacji osób, które standaryzowały to narzędzie. Zauważyli oni, że najszybciej zadania wykonują osoby, których intelekt kształtuje się w granicach wyników przeciętnych. Osoby, których ogólne zdolności poznawcze rozwinięte są poniżej lub powyżej przeciętnej pracują wolniej, chociaż efekty ich pracy są odmienne. Ze względu na główny cel narzędzia jaki postawili sobie jego twórcy (stworzenie narzędzia umożliwiającego badanie jak najszerszej grupy osób, poczynając od tych funkcjonujących na bardzo niskim poziomie sprawności poznawczej, a kończąc na osobach wybitnie uzdolnionych), postanowiono usnąć zmienną, która mogłaby to utrudniać- czas wykonywania zadania.

            Skala Inteligencji Stanfrod-Binet jest niewątpliwie przydatnym w diagnozie narzędziem. Wykorzystywać należy je szczególnie przy diagnozie osób, u których podejrzewa się niepełnosprawność intelektualną ze względu na możliwość różnicowania jej stopnia. Są jednak sytuacje, w których lepszym wyjściem jest skorzystanie z innego testu np. podczas diagnozy osób słabosłyszących czy głuchych. Na szczęście w ostatnim czasie na polskim rynku dostępnych jest coraz więcej narzędzi, które mogą być alternatywą dla stosowania Skali Inteligencji Staford-Binet (np. IDS-2, Lieter-3 czy WISC-V).

 

Opracowanie: Piotr Łabanowski

bip logo 2 UE-logo logo z listkiem