Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

„ Jak skutecznie się uczyć?”

 

Jednym z problemów edukacji zarówno w Polsce jak i na świecie jest brak umiejętności uczenia się. Wielu uczniów najczęściej uczy się wyłącznie do sprawdzianów, a po ich zaliczeniu większość materiału zapomina. Badania potwierdzają, że adekwatnie dobrana technika wspomagająca proces gromadzenia i przechowywania wiedzy, może przyczynić się do poprawy efektów uczenia się i do skrócenia czasu nauki od 2 do 3 razy. Dodatkowo to czego się uczyliśmy pamiętamy na dłużej, a przypominając sobie informacje popełniamy mniej błędów, dokonujemy mniej pomyłek i zniekształceń.

Techniki zwiększające skuteczność uczenia się nazywane są mnemotechnikami. Nazwa ich wywodzi się od greckiego słowa mnemos, co znaczy pamięć. Techniki te wpływają pozytywnie zarówno na pamięć mechaniczną, czyli dosłowną (zapamiętywanie dat, numerów telefonów, definicji) jak i logiczną, która jest związana z zapamiętywaniem tzw. „istoty rzeczy”. Wtedy, gdy uczymy się np. historii to z rozdziału nie pamiętamy słowa po słowie tylko to co najważniejsze i to właśnie podlega utrwaleniu w pamięci.

 

Do najbardziej znanych technik usprawniających pamięć mechaniczną zaliczamy: użycie wyobraźni wzrokowej – np. gdy chcemy zapamiętać, że bitwa pod Grunwaldem była w lipcu możemy oczami wyobraźni zobaczyć rycerzy, którzy idą w pełnym słońcu, możemy dodatkowo usłyszeć szczęk zbroi, poczuć zapach ich potu. Innymi mnemotechnikami są między innymi: ułożenie ciekawej, przerysowanej historyjki z wyrazami do zapamiętania, system zaczepiania, rymonimy np. –uje się nie kreskuje oraz akronimy. Ich odmianą są twórcze zdania - ułożenie zdania z pierwszych liter wyrazów do zapamiętania np. „Moja wiecznie zapracowana mama jutro sama usmaży nam placki” – pomoże zapamiętać kolejność planet Układu Słonecznego: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran, Neptun, Pluton.

Natomiast do technik usprawniających pamięć logiczną możemy zaliczyć:

  • powtarzanie, które sprzyja „przejściu” informacji z pamięci świeżej do pamięci długotrwałej,
  • zorganizowanie materiału tj. ujawnienie w tekście hierarchii ważności informacji, znalezienie i zrozumienie związków przyczynowo-skutkowych, pogrupowanie materiału w punkty,
  • indukcja czyli „od szczegółu do ogółu” – patrzymy na to o czym jest mowa we wstępie danego rozdziału, w jego rozwinięciu i zakończeniu, analizujemy schematy i wykresy występujące w tekście,
  • parafrazowanie – czyli mówienie prostym językiem tego, co ktoś powiedział w sposób trudny, skomplikowany czyli na tzw. „chłopski rozum” – zamiast zdania: „Jest rzeczą oczywistą, że występujące różnice terenu przy względnie małej długości działki wykluczają ją jako potencjalny obiekt na boisko sportowe” możemy powiedzieć: „Teren jest zbyt stromy na boisko”,
  • sporządzanie notatek – które między innymi aktywizują pamięć wzrokową pamięć wykonywanych ruchów, koncentrację uwagi, wymuszają zorganizowanie materiału.

Innowacyjnym sposobem notowania jest tworzenie map myśli (mind – maps), czyli notatek w formie graficznej. Wymagają one zrozumienia treści, przemyślenia ich i wyrażenia własnymi słowami, co znacząco wpływa na poprawę zapamiętywania.

Sporządzając taką notatkę kładziemy kartkę poziomo i na środku umieszczamy kolorowy rysunek, który określa sedno problemu. Poszczególne poziomy ważności informacji rysujemy innym kolorem oraz inną grubością linii. Linie podporządkowane łączą się. Piszemy drukowanymi literami. Słowa piszemy wzdłuż linii. W takiej notatce używamy skrótów pod warunkiem, że w całej notatce oznaczają to samo (np. „sz” –„szlachta”) oraz rysunków. Zamiast pisać słowo „profesorski” możemy narysować okulary. Robimy tak dlatego, że nasz mózg kilkadziesiąt tysięcy razy szybciej odkodowuje rysunek od słowa. Możemy jeszcze zastosować różne znaki np. „?” piszemy wtedy, gdy coś wzbudza naszą wątpliwość czy „!” gdy coś jest szczególnie ważne.

Poza znajomością technik pamięciowych innym czynnikiem wpływającym na skuteczność uczenia się jest sprawność koncentracji uwagi, czyli umiejętność skupienia uwagi na jednej rzeczy z pominięciem innych. Warto tu uwzględnić dobowy rytm intelektualny, w którym koncentracja uwagi jest najwyższa (między 6.30 – 11.00 oraz 16.00 – 22.00) i najniższa (między 14.00 – 16.00 i 2.00 – 4.00) oraz odpowiednią pozycję ciała (siedząca przy biurku, z wyprostowanymi plecami), nawodnienie i odpowiednie odżywienie organizmu (systematyczne, racjonalne).

Nauce sprzyja, co wykazały badania słuchanie muzyki barokowej (Bach, Handel, Vivaldi), której rytm przypomina rytm pracy serca, a pod jej wpływem mózg „produkuje” fale alfa – wtedy czujemy się zrelaksowani, odprężeni, a jednocześnie zdolni do maksymalnego umysłowego wysiłku.

Zwiększenie skuteczności uczenia się zależy jeszcze od kilku innych czynników, takich jak: motywacja do nauki, pozytywne nastawienie do uczenia się, zainteresowanie przedmiotem, systematyczność oraz wytrwałość.

Odpowiednia ilość snu oraz wypoczynek również mogą mieć zbawienny wpływ na wyniki uczenia się. Zmęczenie i niewyspanie powodują, że mózg przestaje sprawnie funkcjonować i nauka nie idzie już tak łatwo.

Równie ważna jest odrobina odpoczynku – rower czy spacer mogą sprawić, że będziemy mieć większy apetyt na naukę. Pomyślmy też o zastosowaniu właściwej diety, która jest bardzo istotna w czasie, gdy Nasz organizm pracuje na najwyższych obrotach.

Ucząc się, pamiętajmy, by mimo wszystko zachować umiar. Wielogodzinne przesiadywanie nad książkami nie wpłynie dobrze na poziom Naszej wiedzy. Lepszy rezultat osiągniemy, jeśli będziemy sobie robić częstsze przerwy.

Wiele też zależy od mądrego, życzliwego i podtrzymującego na duchu nastawienia rodziców oraz od tego, czy oni sami potrafią traktować sukcesy i klęski szkolne ucznia z dystansem i czy nie utożsamiają dziecka z jego stopniami.

Opracowanie: Izabela Kindracka - psycholog

bip logo 2 UE-logo logo z listkiem