Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Wybór szkoły ponadpodstawowej

Poradnik dla rodziców

Wybór zawodu to niełatwa decyzja. W dobre przygotowanie zawodowe wkłada się dużo czasu, wysiłku, czasem wyrzeczeń i pieniędzy. W dzisiejszych czasach wiele osób zmienia zawód w ciągu życia, przekwalifikowuje się. Jednak ze względu na konsekwencje tej decyzji powinna być zawsze dobrze przemyślana.

Co należy wziąć pod uwagę przy wyborze dalszej drogi szkolno – zawodowej?

Bardzo ważne są zainteresowania. Jak odróżnić autentyczne skłonności w danej dziedzinie od tego, co po prostu lubimy robić? Czy to, że lubię słuchać muzyki lub grać w siatkówkę oznacz zainteresowanie daną dziedziną? Nie zawsze. O tym, że jest to dziedzina, która się interesujemy można powiedziecie wówczas, gdy oprócz zaciekawienia nią i chęci wykonywania określonych czynności, chcemy się w niej rozwijać, rozszerzać wiedzę oraz doskonalić specyficzne umiejętności. Posiadanie zainteresowań, czy wręcz pasji bardzo ułatwia podjęcie decyzji zawodowej.

Wielu rodziców martwi się, że ich dzieci nie mają żadnych wyraźnych zainteresowań. Przejawiają tylko te typowe dla wieku dojrzewania np. muzyką, sportem, życiem towarzyskim. Nie ma w tym nic złego. Młodzi ludzie są na etapie kształtowania się osobowości i dojrzewania społecznego. Tego, co ich zafascynuje poszukują często metodą prób i błędów. Ich zainteresowania mają prawo zmieniać się, stąd często obserwowany w tym wieku „słomiany zapał”. Jak pomóc sobie w odnalezieniu własnych preferencji?

  • Warto obserwować siebie: co lubię robić, co mnie ciekawi, jakie programy telewizyjne i dlaczego lubię oglądać, z jakimi ludźmi i w jakim środowisku dobrze się czuję, do jakiego typu zadań chętnie się zgłaszam, jakich unikam, co cenią we mnie inni i w jakiej dziedzinie odnosiłem choćby najdrobniejsze sukcesy.
  • Bardzo ważnych informacji dostarcza nam uważne obserwowanie tego, co dzieje się wokół. Codzienne życie umożliwia nam oglądanie innych ludzi wykonujących różne zawody. Czyja praca nam się podoba? Czy ja też chciałbym robić coś podobnego? Jeśli tak, starajmy się pogłębić wiedzę na temat tego zawodu. Z rozmów z rodzicami, znajomymi czy z internetu lub literatury staramy się zdobyć więcej informacji na temat plusów i niedogodności danej profesji.

Następnym istotnym czynnikiem wyboru dalszej drogi kształcenia są nasze możliwości intelektualne. One wyznaczą nam poziom szkoły, o której będziemy myśleć. Osoby zdolne, które są pewne, że w przyszłości będą chciały studiować, powinny wybierać liceum ogólnokształcące lub technikum. Mniej zdolni uczniowie lub posiadający duże zaległości w nauce mogą pomyśleć o nauce w szkole branżowej I stopnia. W tym miejscu warto poświęcić więcej uwagi tej właśnie szkole. Przez lata utrwaliła się opinia, że jest to szkoła dla najsłabszych. Jest to tylko część prawdy. Uczą się tu również uczniowie, którym ze względu na trudną sytuację finansową rodziny, zależy na szybkim zdobyciu zawodu i zarabianiu pieniędzy. Wielu z nich kontynuuje potem naukę wieczorowo lub zaocznie w technikum lub w liceum ogólnokształcącym na podbudowie szkoły branżowej I stopnia. Poza tym są zawody, w których kwalifikacje zdobywa się przede wszystkim w szkołach branżowych. Należy do nich na przykład fryzjer. Być może do nauki w szkołach branżowych I stopnia zachęci uczniów i przekona ich rodziców fakt, że na rynku pracy potrzeba wielu fachowców – robotników wykwalifikowanych, takich jak stolarze, murarze, specjaliści od robót wykończeniowych, krawcowe i inni. Jeśli są dobrzy w swoim fachu, pracy i pieniędzy im nie zabraknie. W ostatnich czasach duży odpływ fachowców za granicę spowodował, że zaczęliśmy ich bardziej cenić. Dobrze wykonana, rzetelna praca zawsze będzie budzić szacunek.

Oprócz możliwości intelektualnych ważny jest również poziom wiedzy wyrażający się między innymi w ocenach szkolnych. Do tego, by ukończyć szkołę potrzebna jest motywacja do nauki i pracowitość. Są osoby, które brak zdolności nadrabiają intensywną pracą i dzięki temu osiągają sukcesy. W dostaniu się do szkoły ponadpodstawowej pomagają nam również dodatkowe osiągnięcia w szkolnych i pozaszkolnych konkursach, olimpiadach i zawodach sportowych.

Należy również pamiętać o tym, że każdy zawód wymaga określonych predyspozycji osobowościowych i zdolności. Fryzjer musi mieć zmysł estetyczny, zdolności manualne i być komunikatywny. Kandydat na fryzjera powinien przemyśleć, czy posiada te cechy w wystarczającym stopniu.

W przypadku gdy mamy kłopoty zdrowotne powinniśmy zainteresować się, czy nasze trudności nie są przeciwwskazaniem do wykonywania wybranego zawodu. Często spotykane wady wzroku, alergie, wady postawy i inne problemy zdrowotne uniemożliwiają wykonywanie niektórych zawodów. Ale uwaga! Często wady, które są przeciwwskazaniem do kształcenia w zawodzie na poziomie szkoły branżowej I stopnia lub technikum, nie stanowią przeszkody w studiowaniu danej dziedziny. Ogólnie można stwierdzić, że im większe kłopoty ze zdrowiem, tym bardziej wybór kierunku kształcenia powinien być dobrze przemyślany i to na tyle wcześnie, by po drodze czegoś nie zaniedbać. Jeśli wiadomo, że na skutek trudności zdrowotnych uczeń nie będzie mógł w przyszłości pracować fizycznie, powinien starać się uzyskać takie wykształcenie, by pracować w przyszłości umysłowo. Jeśli nie jest zdolny, musi nadrobić to pracowitością.

Ponieważ nauka kosztuje, przy planowaniu szkolnej kariery każdy uwzględnia możliwości finansowe swojej rodziny. Wpływają one na decyzję o długości drogi kształcenia (liceum i studia czy tylko technikum lub szkoła branżowa I stopnia), miejscu (kosztują dojazdy oraz utrzymanie poza miejscem zamieszkania) i wyborze typu szkoły ( w niektórych szkołach np. w liceum plastycznym uczeń ponosi dodatkowe koszty związane z zakupem materiałów do prac plastycznych). Jeśli z jakichkolwiek względów życie zmusza nas do podjęcia decyzji o jak najszybszym zdobyciu zawodu i pójściu do pracy pamiętajmy, że zawsze mamy możliwość kontynuowania nauki w trybie zaocznym lub wieczorowym. W ostatnich latach bardzo zwiększyła się liczba osób łączących naukę i pracę.

Wybierając zawód oczekujemy, że po uzyskaniu kwalifikacji będzie można w nim pracować. By tak się stało, musimy obserwować rynek pracy i interesować się prognozami co do zapotrzebowania na specjalistów za kilka lat. Jeśli rodzice ucznia posiadają firmę, w której mógłby później pracować lub mają możliwości ułatwienia startu zawodowego w jakiejś branży na pewno warto to uwzględnić, zwłaszcza wtedy, gdy zainteresowania ucznia są zbieżne z tą dziedziną.

Ważną sprawą jest także poznanie możliwości kształcenia w miejscu zamieszkania i okolicy, by uczeń wiedział na co może się zdecydować. Jeśli szkół danego typu jest kilka (dotyczy to szczególnie liceów ogólnokształcących) zwracamy uwagę na opinię, jaką cieszy się szkoła w środowisku, jej osiągnięcia w interesujących nas dziedzinach, warunki nauki, dobry dojazd oraz dodatkowe możliwości, jakie oferuje (kółka zainteresowań, możliwość nauki dodatkowych języków obcych, uprawianie dyscyplin sportowych itp.).

Planując przyszłość zawodową uwzględniamy również nasz system wartości. Na przykład, jeśli dla kogoś ogromną wartość ma ustabilizowane życie rodzinne, nie powinien decydować się na zawody, w które wpisane są długie lub częste podróże.

Nawet najlepiej przemyślany wybór nie zawsze okazuje się trafny. Nie wszystkie okoliczności towarzyszące pracy jesteśmy w stanie wcześniej przewidzieć. Dlatego droga zawodowa jest czasem kręta i dojście do celu, jakim jest wykonywanie satysfakcjonującej pracy, poprzedzają próby i niepowodzenia. Są one dla nas źródłem życiowej mądrości i doświadczenia, którego bez praktyki nie sposób zdobyć. Poza tym z każdego miejsca pracy wynosimy jakieś nowe umiejętności i lepszą znajomość własnych możliwości.

Jak można pomóc swojemu dziecku w podjęciu decyzji, gdzie dalej się kształcić? 

  • Przede wszystkim możemy dzielić się swoim doświadczeniem życiowym i zawodowym zwracając uwagę na to, co jest ważne. Rozmawiajmy na temat zawodów i miejsc pracy.
  • Może mamy znajomego, który wykonuje zawód, o jakim myśli nasze dziecko? Umożliwmy mu kontakt z nim, by z pierwszej ręki uzyskał informacje o wszystkich plusach i minusach.
  • Jeśli jest to możliwe, można spróbować z młodym człowiekiem zwiedzić miejsce pracy, które go interesuje.
  • Jeszcze lepiej jeśli udałoby się załatwić uczniowi możliwość popracowania w takim zakładzie np. w charakterze pomocnika w czasie ferii lub wakacji.
  • Zachęcajmy do korzystania z różnych źródeł informacji.

Pamiętajmy, że podjęcie decyzji należy do ucznia. Zrobienie tego za niego zwykle bardzo obniża motywację do nauki i powoduje przerzucenie odpowiedzialności za ewentualne niepowodzenia na rodzica.

 

  Opracowanie: Anna Rutkowska – doradca zawodowy